SETimes analizinde görüÅŸlerine yer verdiÄŸi isimler bir hayli dikkat çekici. Konuyu kendi alanlarında uzman olan yerli ve yabancı ÅŸahsiyetlerle derinlemesine ele alan SETimes Türkiye muhabiri Alakbar RaufoÄŸlu, Türkiye'deki medyanın aksine Diyarbakır'da yüzbinlerin katılımıyla gerçekleÅŸen "Tesettüre Özgürlük" mitingini ve Hizbullah'ın bu ve benzeri mitinglerdeki rölünü, ABD'de 1984'de kurulan Jamestown isimli vakıfta uzman olarak çalışan ve aynı zamanda Hollanda'dan Kürtçe ve Ä°ngilizce yayın yapan Rudaw Gazetesi'nde yazarlık yapan Hollandalı yazar Wladimir van Wilgenburg, Ä°stanbul’da yaÅŸayan Ä°ngiliz analist Gareth Jenkins, güvenlik analisti Nihat Ali Özcan, Polis Akademisi öÄŸretim üyesi Doç. Dr. Süleyman Özeren, AK Parti Diyarbakır eski milletvekili Abdurrahman Kurt ve TBMM Milli Güvenlik ve Ä°çiÅŸleri Komisyonu üyesi Mustafa Akış'a sormuÅŸ.

Ä°ÅŸte SETimes'in uykusunu kaçırdığı izlenimi edinilen  'Hizbullah' analizinin tamamı...

Kürt Hizbullahı’nın endiÅŸe yaratan yükseliÅŸi

Son yıllarda toplumsal ve siyasi çalışmalara hız veren Kürt Hizbullahı, kanlı geçmiÅŸi nedeniyle endiÅŸe yaratırken, kimi uzmanlar ve siyasetçiler, örgüte verilen desteÄŸin boyutunu sorguluyor.

Kürt Hizbullahı’na yakınlığı ile bilinen Mustazaf-Der’in geçtiÄŸimiz ay Diyarbakır’da düzenlediÄŸi mitingde, binlerce kiÅŸilik kalabalığa seslenen GöktaÅŸ, okullardaki baÅŸörtüsü yasağını eleÅŸtirdi.

GöktaÅŸ, konuÅŸmasında ÅŸöyle dedi: “Okul ya da baÅŸka bahanelerle çocuklarını böyle bir yola [baÅŸörtüsü takmamaya] yönlendiren, Ä°slami ahlak ve terbiye ile yetiÅŸtirmeyen anne ve babalar çocuklarına en büyük düÅŸmanlığı yapıyorlar.”

Ağırlıklı olarak GüneydoÄŸu Anadolu’da üslenen Kürt Hizbullahı, Lübnan’daki Åžii Hizbullah hareketinden tamamen bağımsız, Sünni bir örgüt. Son yıllarda düzenlediÄŸi Ä°slam temalı mitingler ile öne çıkan örgüt, STK’lar, yardım dernekleri, kitabevleri ve medya aracılığıyla tabanını geniÅŸletmeye çalışıyor.

Kürt Hizbullahı’nın çalışmalarına yeniden hız vermesi akıllara ÅŸu soruyu getiriyor: Acaba bir zamanların eli kanlı örgütü, siyasi bir açılım yaparak, Kürt nüfusun ağırlıkta olduÄŸu bölgelerde, hem AKP’ye hem de laik bir duruÅŸa sahip PKK ve BDP’ye rakip mi olmayı planlıyor?

Ä°stanbul’da yaÅŸayan Ä°ngiliz analist Gareth Jenkins’e göre, Türkiye’nin batısı, Hizbullah’ın güneydoÄŸuda ne kadar güçlendiÄŸinden bihaber durumda: “Kürt Hizbullahı’nın düzenlediÄŸi mitinglere yüz binlerce kiÅŸi katılıyor, fakat ana akım Türk medyasında bu konuda neredeyse tek kelime haber görmüyoruz.”

1980’lerde Kürt asıllı Türk vatandaşı Hüseyin VelioÄŸlu tarafından kurulan örgütün, devlet-PKK çatışmasının en yoÄŸun olduÄŸu 90’lı yıllarda iÅŸlenen yüzlerce faili meçhul cinayetin sorumlusu olduÄŸuna inanılıyor. Güvenlik güçleri, o yıllarda Kürt Hizbullahı’nın, Marksist görüÅŸlü PKK ile olan ideolojik çatışması kapsamında gerçekleÅŸtirdiÄŸi faaliyetlere göz yumuyordu.

VelioÄŸlu, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın yakalanmasından kısa bir süre sonra, Ocak 2000’de Ä°stanbul, Beykoz’da bir villaya yapılan polis baskınında öldürüldü. Operasyon kapsamında Hizbullah’a ait arÅŸiv kayıtları ve çok sayıda silah ele geçiren emniyet güçleri, edindikleri bilgiler doÄŸrultusunda yaklaşık 4 bin örgüt mensubunu gözaltına aldı.

“Bu operasyon ve gözaltılar neticesinde Hizbullah ağır bir darbe aldı. Faaliyetlerini sürdüremez hale gelen örgüt, ÅŸiddet eylemlerine son vererek, yeniden yapılanmaya odaklandı,” diyor Jenkins.

Bu yılın başında, Hizbullah militanı oldukları ÅŸüphesiyle tutuklu yargılanan 18 sanık tahliye edildi. Hükümetin, güneydoÄŸudaki birçok seçim bölgesinde BDP liderliÄŸindeki milliyetçi Kürt hareketi karşısında yenilgi aldığı bir dönemde, söz konusu tahliye kararının zamanlaması kimileri tarafından manidar bulundu.

“Halkın geneli, iÅŸkence ve suikastlerle dolu kanlı geçmiÅŸi nedeniyle Hizbullah’tan korkuyor,” diyen güvenlik analisti Nihat Ali Özcan, “örgütün, El Kaide, Lübnan Hizbullahı ve Hamas ile bazı ortak yönleri olduÄŸunu” da ekliyor.

VelioÄŸlu’nun 80’li yıllardaki üç aÅŸamalı planı, sırasıyla propaganda, taban yaratma süreci ve cihattan oluÅŸuyordu. Örgüt, VelioÄŸlu’nun ölümünün ardından, cihat hedefini fiilen askıya alarak, ikinci aÅŸamaya, yani toplumsal tabanı güçlendirme sürecine döndü.

Gareth Jenkins, bugünkü durumu ÅŸöyle özetliyor: “Hizbullah, bugün GüneydoÄŸu Anadolu baÅŸta olmak üzere, ülke geneline yayılmış geniÅŸ bir aÄŸa sahip. Emrinde dergileri, gazetesi ve radyo kanalı var. Kimi mahalleleri hakimiyet altına almış; hatta mahalleliler arasındaki anlaÅŸmazlıklarda karar mercii rolü bile üstleniyor.”

Örgütün ÅŸu andaki liderinin Ä°sa Altsoy olduÄŸuna inanılıyor, ancak Altsoy’un yeri bilinmiyor.

Jamestown Vakfı’nda görevli Kürt meseleleri uzmanı ve Rudaw sitesi yazarı Wladimir van Wilgenburg’a göre, Suriyeli Müslüman KardeÅŸler ve Ä°ran Devrimi’ni örnek alan Kürt Hizbullahı, laik sistemi yıkıp, ÅŸeriata dayalı bir sistem kurmak istiyor.

“Örgüt, Åžii Ä°ran’la da iyi iliÅŸkiler içinde. Hatta ağırlıklı olarak Åžiiler tarafından kutsal kabul edilen Muharrem ayına özel bir etkinlik bile düzenlediler.”

Van Wilgenburg, devletin, 90’lı yıllarda PKK’ya karşı verdiÄŸi “kirli savaÅŸ” kapsamında, PKK’yı Hizbullah’a kırdırmak istediÄŸini, Hizbullah’ın ise devletten aldığı bu destekle kuvvetlendiÄŸini ifade ediyor ve ekliyor:

“Fakat bu balayı dönemi, Abdullah Öcalan’ın yakalanması ve PKK’nın geçici olarak bir gerileme sürecine girmesi ile sona erdi.”

Van Wilgenburg’a göre ÅŸimdilerde Hizbullah’ın göndemini, siyasi parti kurarak güneydoÄŸuda BDP ve AKP ile rekabet içine girip girmeme sorusu meÅŸgul ediyor.

Kürt Hizbullahı, öne çıkan dini ve milliyetçi nitelikleri sebebiyle Gülen hareketi açısından da bir tehdit oluÅŸturuyor; zira Gülen cemaati de gerek GüneydoÄŸu Anadolu’da, gerekse büyük ÅŸehirlerdeki Kürt mahallelerinde etkinliÄŸini artırma peÅŸinde.

Bu baÄŸlamda, Hizbullah ile -- AKP tarafından desteklenen ve kendisi de AKP’yi destekleyen -- Gülen cemaati arasında, dindar Kürtler üzerinden yeni fay hatları oluÅŸuyor.

Nihat Ali Özcan, polisin kimi zaman Hizbullah mensuplarını gözaltına alarak, Gülen cemaatinin yayılmasının önünü açtığını düÅŸünüyor.

PKK ve BDP, Gülen cemaatinin simgelerine önce ÅŸiddet, sonra da söylemleri aracılığıyla saldırırken, Hizbullah daha ziyade “uykudaki bir hücre” gibi sessizliÄŸini koruyor, diyen Özcan, örgütün öncelikli hedefinin PKK’yı tasfiye etmek olduÄŸunu ve bu hedefe ulaÅŸtıktan sonra Gülen cemaatine de saldırabileceÄŸini belirtiyor.

Polis Akademisi öÄŸretim üyelerinden Doç. Dr. Süleyman Özeren, mitinglerde dini meseleleri öne çıkaran Hizbullah’ın, bu sayede güneydoÄŸudaki en güçlü örgütlerden biri olmayı hedeflediÄŸini düÅŸünüyor.

“Radikal Ä°slama dayalı düÅŸüncelerini yaymaya çalışıyorlar, ama siyasetin merkezinden, yani Ankara’dan hâlâ çok uzak bir söylem içindeler,” ÅŸeklinde konuÅŸan Özeren, sözlerine ÅŸöyle devam ediyor:

“Siyasi parti kurma noktasına gidemiyorlar, çünkü oy potansiyeli konusunda ÅŸüpheleri var. Åžu anda BDP alternatifsiz durumda.”

BDP milletvekili Ä°brahim Binici de, Hizbullah’ın Kürt halkının desteÄŸini alabilmesi için, öncelikle yasal sınırlar içinde hareket etme becerisine sahip olduÄŸunu kanıtlaması gerek, diyenlerden.

SES Türkiye’ye konuÅŸan Binici, “BDP olarak bizim elleri kana bulanmış böyleleri ile iliÅŸkimiz olamaz,” diyor.

Hizbullah’ın giderek artan gücüyle ilgili endiÅŸeleri reddeden, AKP Diyarbakır eski milletvekili Abdurrahman Kurt ise, “Hizbullah’ın organize bir grup olarak nitelendirilmesini yanlış” buluyor.

“Bölgede herhangi bir Hizbullah yapılanması söz konusu deÄŸil. Diyarbakırlı Kürtler’den böyle bir oluÅŸuma oy çıkmaz. Sözünü ettiÄŸimiz insanlar sadece toplanma özgürlüklerini kullanıp, miting düzenliyor, hepsi bu. Herkesin böyle bir hakkı var,” diyen Kurt, ÅŸöyle bir iddiada bulunuyor:

“Eminim o insanları oraya [baÅŸörtüsü mitingine] örgüt toplamadı. Peygambere olan saygılarından dolayı geldiler.”

Ancak Ankara’daki bazı yetkililer, bu konuya aynı soÄŸukkanlılıkla yaklaÅŸmıyor ve Hizbullah’ın amacının, “dış güçlerin talimatıyla” ülkede huzursuzluk yaratmak olduÄŸunu düÅŸünüyor.

SES Türkiye’nin konuyla ilgili sorularını yanıtlayan TBMM Milli Güvenlik ve Ä°çiÅŸleri Komisyonu üyesi Mustafa Akış, “zaman zaman dışarıdan desteklenen böyle kurumlar çıktığını; hükümetin ise baÅŸörtüsü meselesini yasal yollardan çözmeyi amaçladığını,” belirtiyor.

“Ä°slam dininin emri olan bir konuyu, Ä°slam dininin yasakladığı bir yolla, yani terör veya zorla çözmek mümkün deÄŸil.”

Öte yandan dün yayınladığı manifestoyla tarihi bir adım atan Hizbullah Cemaati'nin manifestoda yer verdiÄŸi bilgilerle, Amerikan Avrupa Kuvvetler Komutanlığı tarafından desteklenen SETimes sitesinin analizinde yer verdiÄŸi kimi bilgilerin taban tabana zıt olması dikkatlerden kaçmadı.

hurseda