Orta Doğu ülkeleri birbiri ardına yönetim aleyhinde kitlesel eylemlere hedef oluyor.

Yoksulluk, işsizlik, geçim sıkıntısı gibi şikayetlerin tetiklediği protestolar onyıllardır iktidarda olan liderleri hedef alıp, siyasi düzende değişim taleplerine dönüşüyor.

Bu nedenle bölge ülkelerinin paylaştığı temel sosyo-ekonomik veriler, halkın tepkisini değerlendirmek için bir ölçüt sunuyor.

Binlerce Faslı 20 Şubat'ta Kral Muhammed'in yetkilerinin bir bölümünü yeni seçilmiş bir hükümete devretmesi ve yargı sistemini daha adil hale getirmesi talebiyle gösteriler düzenledi.

Ana muhalefet partisi köklü ekonomik reformlar yapılmazsa, "otokrasi"nin tepkiler karşısında sürüklenip gideceği uyarısında bulundu.

Fas, bir süredir ekonomisinde ciddi sıkıntılar yaşıyordu. Emtia fiyatlarındaki artışların önüne geçebilmek için devlet teşviklerinde artışa gidildi.

Bu yılın başlarında Wikileaks sitesinde kraliyet ailesi ve Kral Muhammed'e yakın isimlerin yolsuzluğa karıştığına ilişkin iddiaların yer alması, yöneticilerin itibarını zedeledi.

Kral, yoksullukla mücadelenin çok önemli bir öncelik olduğunu söylüyor ve yönetime yakın medyada "yoksulların koruyucusu" olarak adlandırılıyor. Ekonomide liberalleşme dış yatırım çekmeyi başarırken, yetkililer kırsal alanlarda ve varoşlarda temel hizmetlerin iyileştiğine dikkat çekiyor.

Ancak hükümetin dışındaki gruplar, pek fazla bir değişiklik olmadığını söylüyor. Yoksulluğun hâlâ yaygın, işsizliğin yüksek olduğunu vurguluyorlar. Ülke hem kamuda hem de özel sektörde grevlerle karşı karşıya kalıyor.

Fas, Mısır ve Cezayir gibi, sınırlı da olsa ifade özgürlüğüne müsade ediyor ve şimdiye dek protestoların kontrolden çıkmasını önledi. Ürdün gibi, bu ülke de monarşiyle yönetiliyor ve kraliyet ailesi toplumun belli kesimlerinden güçlü bir destek görüyor.

Ayakkabı Fırlatma Endeksi: Economist dergisine bağlı Economist Intelligence Unit (EIU), Arap Birliği ülkelerinin bazı temel sosyo-ekonomik verilerini inceleyerek ülkenin istikrarsızlığa ne derece açık olabileceğini irdeledi. Buna göre, genç nüfus arasındaki işsizlik oranı, hükümetin iktidarda kaldığı sürenin uzunluğu, yolsuzluk gibi unsurlar sonucu etkileyebiliyor. Ulaşılan oran yüzde yüze yaklaştıkça, istikrarsızlık riski de artıyor. Ancak EIU Ürdün örneğinde görüldüğü gibi her ülkenin bu modele uymayabileceğini kabul ediyor.

BBC Türkçe