Dijitalde denetimsiz kazanç dönemi bitti: Telif yasasının detayları belli oldu

META ve Google gibi küresel dijital platformların, herhangi bir denetime tabi olmadan Türkiye’den yaklaşık 158 milyar TL gelir elde etmesi uzun süredir tartışma konusu olurken “tehlikeli kuşatma” olarak nitelendirilen bu tabloya karşı, TBMM’de hazırlıkları süren dijital telif düzenlemesi ile kapsamlı bir adım atılıyor. Yeni yasa teklifiyle, dijital medya platformları ve servis sağlayıcılarının faaliyetleri ilk kez net bir çerçeveye alınacak. Bu kapsamda kurulması planlanan Dijital Telif Kurulu, platformların hem ekonomik kazançlarını hem de içerik kullanımını denetleyecek.

TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı Nazım Elmas, dijital dünyadaki tehlikeler, Türkiye’nin alması gereken önlemler ve hazırlanan dijital telif yasa taslağına ilişkin detayları Sabah’a anlattı.

“GENÇLER DİJİTAL DÜNYANIN ESİRİ OLDU” Elmas, özellikle gençliğin “dijital dünya mı, yoksa insani dünya mı?” diye bir tercih yapmak zorunda olduğunu belirtirken, insanların yaşamı hissedeceği bir hayat tarzına yönelmesi gerektiğini dile getirdi. Elmas, “Gençlerin, dijital dünyanın bağımlısı, esiri olacak noktaya gelmeleri, kullanılmaları çok sıkıntılara yol açıyor” dedi.

“GENÇLER DİJİTAL DÜNYANIN ESİRİ OLDU”

“dijital dünya mı, yoksa insani dünya mı?”

“Gençlerin, dijital dünyanın bağımlısı, esiri olacak noktaya gelmeleri, kullanılmaları çok sıkıntılara yol açıyor”

SEFERBERLİK ÇAĞRISI Dijital dünyanın sorunlarını çözmek için ailelerde dijital farkındalık oluşması ve çocuklarına rehberlik yapmaları gerektiğine dikkat çeken Elmas, bireyden aileye, sivil toplum örgütlerinden sosyal medya ve basın yayın kuruluşları ile devlet birimlerine kadar “seferberlik” başlatılması gerektiğini söyledi. Elmas, anaokulundan üniversiteye kadar her aşamada gençliğe dijital bilinç kazandırılması için çalıştaylar, sosyal programların devreye alınmasının zorunlu olduğunu kaydetti.

MİLLİ OYUNLARLA HAKİMİYET KURULMALI

Elmas, başka ülkelerin platformları ve oyunlarıyla saatlerce ömrünü tüketen ve para harcayan insanlarımızla “pasif” durumda kalmak yerine, milli platform, program ve milli oyunlarla dijital dünyada hakimiyet kurulabileceğini ifade etti.

HIZLI OLMAK ZORUNDAYIZ Her kesimde konuşmanın ötesine geçilerek aksiyon kazanılması gerektiğini dile getiren Elmas, “siyasi ve ideolojik ayrıma kapılmadan, ciddi bir çalışmayla hızlı olmak zorundayız” diyerek uyarıda bulundu.

“siyasi ve ideolojik ayrıma kapılmadan, ciddi bir çalışmayla hızlı olmak zorundayız”

DİJİTAL TELİF TEKLİFİ Dijital kuşatmayı kurmak için hükümetin bir çok bakanlık ve ilgili kurumlarıyla kapsamlı çalışma yürüttüğüne işaret eden Elmas, bu çalışmaların bir ayağında da TBMM olarak kendilerinin bulunduğunu söyledi. “Dijital Telif” yasa taslağı çalışmalarının olgunlaştığını bildiren Elmas, şunları kaydetti:

DİJİTAL TELİF TEKLİFİ

EMEĞİN KARŞILIĞI ÖDENECEK “İnsanların ilgisini çeken içerik üretenlerin, bu üretimlerinden pratik gelir elde etmelerini hedefliyoruz. Dijital platformlar ve servis sağlayıcıları üretilen içeriklerle milyarlarca lira kazanmalarına rağmen, içerik üreticileri emeklerinin karşılığını alamıyor.”

EMEĞİN KARŞILIĞI ÖDENECEK

“İnsanların ilgisini çeken içerik üretenlerin, bu üretimlerinden pratik gelir elde etmelerini hedefliyoruz. Dijital platformlar ve servis sağlayıcıları üretilen içeriklerle milyarlarca lira kazanmalarına rağmen, içerik üreticileri emeklerinin karşılığını alamıyor.”

HABERİN DİJİTAL İZİ SÜRÜLECEK Elmas’ın verdiği bilgilere göre teklifle, platformlar ve servis sağlayıcıları elde ettiği tüm gelirlerden içerik üreticisinin de yararlanacağı bir sistem kurulacak. Yapay zeka programlı bu sistemde üretilen içeriklerin hangi platform üzerinden, saat kaçta yayına verildiği, ilk yayınlayan ve bu içeriği kimlerin kullandığı takip edilecek. Örneğin bir haber içeriğinin ilk üreticisinden son kullanıcısına kadar dijital izi sürülebilecek.

HABERİN DİJİTAL İZİ SÜRÜLECEK

ANLAŞMA YAPILABİLECEK Dijital platformlar, servis sağlayıcıları ile içerik üreticileri arasında sözleşmeler imzalanabilecek. İster bireysel, ister meslek kuruluşu ister dernek, sendika ve meslek birlikleri üzerinden üretilen içerikler konusunda dijital platformlarla günlük, haftalık, aylık ve yıllık “telif” ödenmesi konusunda anlaşma yapılabilecek. Ödenecek telif, içerik üreticileri arasında tıklanma sayısı başta olmak üzere belirlenecek kriterlere göre ücretlendirilecek.

AKREDİTE OLUNACAK Dijital telif için ilgili devlet kurumları “akredite çalışması” yürütecek. Oluşturulacak yazılım sistemine herkes akredite olabilecek. İçerik üretenler, platformlar ve servis sağlayıcıları günlük, aylık, yıllık tıklanma oranlarını akredite olacakları yazılım sisteminden takip edebilecek.

TELİF KURULU META ve Google gibi dijital platformlar ve servis sağlayıcılarının yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, telif anlaşmaları ve imzalanan bu anlaşmalara uyumun denetimi için “Dijital Telif Kurulu” kurulacak. Gerek telif ödemeleri, gerek rekabet ihlali başta olmak üzere anlaşmazlık halinde bu Kurul “hakemlik” görevini üstlenecek. Rekabet Kurumu, SPK, Basın İlan Kurumu başta olmak üzere devletin ilgili kurum ve kuruluşları Kurul’un üyesi olacak. Dijital dünyaya bu Kurul aracılığıyla düzen getirilecek.

PARADAN, İZİN İPTALİNE KADAR CEZA Gerek ulusal, gerek uluslararası sosyal medya platformları ve servis sağlayıcıları ile içerik üreticileri arasındaki anlaşmazlıkta haksızlık tespit edilirse Dijital Medya Kurulu cezai müeyyide uygulayacak. Taraflar arasında yapılan sözleşmede belirlenen cezai yaptırım dışında, Kurul, vergi ödemeleri başta olmak üzere ihlal tespit ettiğinde, ihlalin ağırlığına göre, para cezasından, izin ve lisans iptaline kadar yaptırımlar uygulayabilecek.

PARADAN, İZİN İPTALİNE KADAR CEZA