İran krizinde düğüm: 2018 nükleer anlaşma şartları! Uydu ri ne anlatıyor? | Çin İran’ı yalnız bırakır mı?

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Necmettin Mutlu’ya göre İran krizinin merkezinde, ABD’nin 2018’de çekildiği nükleer anlaşma şartları bulunuyor. Mutlu, Washington’un yeniden aynı şartlara dönmek istemesini çelişkili olarak değerlendirirken, müzakereler sürerken askeri hazırlıkların da devam ettiğini savundu. Rejim değişikliğinin hava saldırısıyla mümkün olmadığını belirten Mutlu, asıl senaryonun İran’da “elit çatlağı” ve halk hareketi oluşturmak olduğunu ifade etti. Çin’in ise gelişmelere göre pozisyon alabileceğini vurguladı.

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Necmettin Mutlu, İran ile ABD arasında yeniden alevlenen gerilimi ve olası senaryoları değerlendirdi. Mutlu’ya göre krizin merkezinde, 2015’te imzalanan ve 2018’de ABD’nin tek taraflı çekildiği nükleer anlaşmanın şartları bulunuyor.

Mutlu, Obama döneminde İran’ın uranyum zenginleştirme oranını yüzde 3 seviyesine kadar düşürdüğünü ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) denetim yaptığını hatırlattı. Ancak Trump’ın 2018’de anlaşmadan çekildiğini belirten Mutlu, bugün yeniden o şartlara dönülmek istenmesinin önemli bir çelişki yarattığını vurguladı:

“Eğer İran bu şartlara ikna edilecektiyse, neden 2018’de anlaşmadan çıkıldı?” sorusunun kritik olduğuna dikkat çekti.

Füze Meselesi ve Diplomatik Uyum Sorunu

Mutlu’ya göre müzakerelerde yalnızca nükleer program değil, balistik füze kapasitesi de masaya gelebilir. Ancak İran’ın şu aşamada füze konusunu gündeme almak istemediğini belirtti. Cenevre’de yapılması planlanan görüşmelerde tarafların yapısal farklılığına dikkat çeken Mutlu, ABD tarafında siyasi isimlerin, İran tarafında ise teknik ve diplomatik kadroların bulunmasının iletişimde zorluk yaratabileceğini ifade etti.

Görüşmelere Umman’ın ev sahipliği yapmasını da değerlendiren Mutlu, bu çapta ağır konuların daha güçlü garantörlük mekanizmalarıyla ele alınmasının önemine işaret etti. Türkiye’nin iki taraf açısından da güven verici bir aktör olabileceğini savundu.

“Müzakere Süreci Savaşa Hazırlık İçin Kullanılıyor”

Mutlu, diplomasi sürerken askeri hazırlıkların da devam ettiğini öne sürdü. Pentagon’un olası İran operasyonlarına yönelik planları bulunduğunu, nükleer tesislerin ve balistik füze altyapısının hedef alınabileceğini söyledi.

İsrail’in daha önce İran’ın nükleer tesislerini hedef aldığını hatırlatan Mutlu, tesislerin tamamen etkisiz hale getirilip getirilmediğinin hâlâ tartışma konusu olduğunu belirtti. Uydu görüntülerine dayanan analizlerde bölgedeki askeri hareketliliğin arttığına dikkat çekti; Diego Garcia’dan Ürdün’e kadar yeni konuşlandırmalar yapıldığı iddialarını aktardı.

“Rejim Değişikliği En Zor Senaryo”

Mutlu’ya göre hava saldırılarıyla İran’da rejim değişikliği sağlamak son derece zor. Geçmişteki karşılıklı saldırıların rejimi devirmeye yetmediğini vurgulayan Mutlu, asıl belirleyici unsurun halk hareketi olacağını ifade etti.

İran’da reformcu kanat ile devrim muhafızları arasında gerilim bulunduğunu, ancak iletişim kanallarının kısıtlı olması nedeniyle geniş çaplı bir toplumsal mobilizasyonun zorlaştığını belirtti. Rejim değişikliği için “elit çatlağı” ve sokak hareketlerinin birlikte gelişmesi gerektiğini savundu.

Çin Faktörü ve Jeopolitik Hesaplar

İran’ın balistik ve hipersonik füze kapasitesinde Çin’in dolaylı desteği olabileceği yönündeki iddialara da değinen Mutlu, Pekin’in gelişmelere göre pozisyon alacağını söyledi. Reel politiğin belirleyici olacağını belirten Mutlu, Çin’in gerektiğinde İran’ı yalnız bırakabileceğini dile getirdi.

Pehlevi ve Diaspora Etkisi

Eski Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi’nin yurtdışındaki faaliyetlerine de değinen Mutlu, diaspora organizasyonlarının küçümsenmemesi gerektiğini ifade etti. Pehlevi’nin güvenlik önlemleri altında yaptığı açıklamaların planlı bir siyasi hazırlığa işaret ettiğini savundu.

Netanyahu’nun ofisinde şüpheli paket alarmı: Bomba imha ekipleri gönderildi

Tahran “top ABD’nin sahasında” demişti… Sular ısındı: Washington, İran bağlantılı gemiye el koydu

10 Numara’nın Gerçek Sahibi: 6 Başbakan Eskitti, Ona Dokunmak Bir ‘Siyasi İntihar’… Kedi Larry, 15 Yılını Kutluyor!

ABD’nin İran stratejisi: Gambot diplomasisi

Trump düğmeye bastı: Gerginlik had safhada! Yola çıktı…

Çin ile ABD arasında ‘CIA’ gerilimi: “Gerekli önlemler alınacak”