Oruçluyken dikkatli davranmak ibadetin ruhunu korumaya yöneliktir ve yalnızca yeme içmeyle sınırlı kalmaz. Din İşleri Yüksek Kurulu değerlendirmelerinde orucun bedeni olduğu kadar dili ve davranışları da kapsadığı vurgulanır. Oruç tutan kimse gün boyunca bilerek yeme içmeden uzak durur ve bunun yanında ağız yoluyla bedene girebilecek her duruma karşı özen gösterir. Ağızda biriken kanın yutulmaması, diş fırçalarken macunun boğaza kaçmaması, ilaç ya da sprey kullanımı konusunda bilinçli hareket edilmesi bu hassasiyetin parçasıdır.
Davranış yönü de önem taşır. Kırıcı sözlerden kaçınmak, öfke kontrolünü sağlamak ve bilinçli tartışmalardan uzak durmak orucun manevi yönünü destekler. Çünkü oruç sadece aç kalma hali değildir. Sabır, ölçü ve irade eğitimi anlamı taşır. Gün içinde temizlik, bakım ve günlük işler yapılabilir fakat ibadetin ciddiyetini zedeleyecek tutumlardan uzak durulması beklenir.
TIRNAK KESMEK ORUCU BOZAR MI?
Tırnak kesmek orucu bozmaz. Oruç ibadetinde bozulma durumu yeme içme ya da vücuda besleyici nitelik taşıyan bir maddenin girmesiyle meydana gelir. El ve ayak tırnaklarının kısaltılması bedene herhangi bir madde alımına yol açmaz ve orucun temel şartlarını etkilemez. Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından yapılan açıklamalarda temizlik ve kişisel bakım kapsamına giren bu tür uygulamaların oruca zarar vermediği açık biçimde ifade edilir. Oruçlu kimse günün herhangi bir vaktinde tırnaklarını kesebilir ve bu davranış ibadetin geçerliliğini zedelemez. Kesim sırasında küçük bir kanama yaşanması halinde de hüküm değişmez. Kan yutulmadığı sürece oruç geçerliliğini korur. Ağız içine giren kanın isteyerek yutulması farklı bir duruma girer fakat tırnak kesimiyle doğrudan bağlantı kurulmaz. Çünkü orucun bozulması fiili irade ve bedene giriş şartına bağlıdır. Bu çerçevede tırnak kesmek Ramazan ayında ya da nafile oruç günlerinde yapılabilir ve ibadetin sıhhatine engel teşkil etmez.
TIRNAK YEMEK ORUCU BOZAR MI?
Tırnak yemek orucu bozar. Oruçta temel ölçü vücuda dışarıdan bir maddenin bilerek alınmasıdır. Koparılan tırnağın ağız yoluyla yutulması bu kapsama girer ve yeme fiili sayılır. İnsan bedeninden kopan parçaların yutulması orucu bozan davranışlar arasında yer alır. Tırnağın küçük ya da büyük olması hükmü değiştirmez. Bilinçli biçimde ağıza alınması ve yutulması yeterlidir. Bu fiil sırasında besleyici nitelik aranmaz. Oruç sadece gıda ile ilgili bir ibadet değildir. Ağızdan mideye ulaşan her madde oruç bütünlüğünü etkiler. Kaza gerekliliği doğar fakat kefaret gerekmez. Çünkü bu davranış yeme içme kapsamında değerlendirilir fakat cinsel ilişki hükmü taşımaz. Farkında olmadan ağıza giren ve hemen çıkarılan tırnak parçası yutulmadığı sürece orucu bozmaz. Bilerek yutma gerçekleştiğinde ise oruç geçerliliğini kaybeder ve gün sonrasında telafi edilmelidir.
DİNEN NE ZAMAN TIRNAK KESİLİR?
Dinen tırnak kesimi belirli bir güne zorunlu biçimde bağlanmaz fakat temizlik ve bakıma verilen değer sebebiyle düzenli aralıklarla yapılması uygun görülür. Diyanet açıklamalarında tırnakların uzatılmasının temizlik açısından doğru olmadığı belirtilir ve kırk günü aşmaması gerektiği vurgulanır. Peygamber Efendimizin uygulamalarında haftalık temizlik alışkanlığının öne çıktığı aktarılır ve cuma günü tırnak kesmenin güzel bir davranış olduğu ifade edilir. Cuma gününün tercih edilmesi ibadet bilinciyle hazırlık anlamı taşır ve beden temizliğiyle manevi hazırlık arasında bağ kurar. Bununla birlikte pazartesi ya da perşembe günleri de uygun zamanlar arasında kabul edilir. Oruçlu olunan günlerde tırnak kesimine dair bir yasak bulunmaz ve günün herhangi bir vaktinde yapılabilir. Gece ya da gündüz ayrımı da söz konusu değildir. Temel ölçü temizliktir ve ihmal edilmemesidir. Uzayan tırnakların kir tutması ibadetlerde aranan temizlik şartıyla bağdaşmaz. Bu sebeple kişi kendini rahatsız hissettiğinde vakit beklemeden tırnaklarını kesebilir. Dinen sakıncalı sayılan belirli bir zaman dilimi yer almaz ve asıl amaç beden temizliğinin korunmasıdır.
UZUN TIRNAK ORUCA ENGEL Mİ?
Uzun tırnak oruca engel sayılmaz. Oruç yeme ve içmenin bilinçli biçimde terk edilmesine dayanır ve tırnağın uzamış olması bu şartla bağlantı kurmaz. Orucun geçerliliği bedene giren unsurlarla ilişkilendirilir ve dış görünüm ya da bakım durumu bu kapsamda değerlendirilmez. Tırnakların uzaması orucun bozulmasına yol açmaz ve ibadetin geçerliliğini ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte temizlik meselesi ayrı bir başlıkta ele alınır. Uzayan tırnaklar kir birikmesine zemin hazırlar ve bu durum namaz ibadetinde aranan temizlik şartıyla bağdaşmaz. Bu sebeple tırnakların düzenli aralıklarla kesilmesi tavsiye edilir ve kırk günü aşmaması gerektiği ifade edilir. Buradaki ölçü oruç değil beden temizliğidir. Kişi uzun tırnakla orucuna devam edebilir ve ibadeti geçerli olur. Temizlik ihmal edildiğinde namazla ilgili sorun ortaya çıkar fakat oruç açısından hüküm değişmez. Oruç ibadeti niyet ve sakınma bilinci üzerine kuruludur. Tırnak uzunluğu bu çerçevede engel teşkil etmez.
SAHURDA TIRNAK KESİLİR Mİ?
Sahur vaktinde tırnak kesilmesine dair dinen bir sakınca bulunmaz. Oruç imsak vaktinin girmesiyle başlar ve bu ana kadar yapılan yeme içme dışındaki davranışlar oruçla ilişkilendirilmez. Tırnak kesimi temizlik kapsamında değerlendirilir ve belirli bir vakitle sınırlandırılmaz. Kişisel bakım uygulamalarının ibadete engel oluşturmadığı açık biçimde ifade edilir. Sahurda tırnak kesmek orucun niyetine ya da başlangıcına zarar vermez. Bu işlem sırasında vücuda herhangi bir madde girişi söz konusu olmaz ve orucun temel şartları etkilenmez. Kesim esnasında küçük bir kanama oluşması halinde de hüküm değişmez. Kan yutulmadığı sürece oruç açısından bir problem ortaya çıkmaz. Sahur vakti kişinin güne hazırlanma zamanıdır ve temizlikle ilgili ihtiyaçlarını bu süreçte gidermesi dinen uygun kabul edilir. Bu nedenle sahurdan iftara giden sürede tırnak kesmek caizdir ve oruca engel teşkil etmez.