İrtikap suçu nedir? Hangi durumlarda oluşur, cezası ne kadar?

Kamu görevlisinin görevinden doğan yetkiyi kullanarak vatandaşı baskı altına alması, kandırması ya da kişinin hatasından yararlanarak menfaat sağlaması irtikap suçunu oluşturabiliyor.

Son dönemde kamuoyunda sıkça gündeme gelen “irtikap” kavramı, birçok kişi tarafından rüşvet veya görevi kötüye kullanma suçu ile karıştırılıyor. Oysa Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir suç olarak düzenlenen irtikap, yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilen ve kamu idaresine duyulan güveni doğrudan zedeleyen suçlar arasında yer alıyor.

İrtikap suçu yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebiliyor. (A Haber Grafik Ekibi)

İrtikap, kamu görevlisinin görevinden kaynaklanan yetki, nüfuz veya güveni kötüye kullanarak bir kişiden haksız menfaat sağlaması ya da menfaat vaat ettirmesi anlamına geliyor.

Türk Ceza Kanunu’nun 250. maddesinde düzenlenen bu suçta, mağdurun iradesi kamu görevlisinin baskısı, hilesi veya görevin sağladığı etki nedeniyle yönlendiriliyor. Bu yönüyle irtikap, kamu görevlisinin tek taraflı davranışıyla oluşan suçlar arasında yer alıyor.

Görevden doğan yetkinin kötüye kullanılması suçun temelini oluşturuyor. (A Haber)

İRTİKAP SUÇU HANGİ ŞARTLARDA OLUŞUR?

İrtikap suçunun oluşabilmesi için bazı temel şartların bir arada bulunması gerekiyor. Bunlar şöyle sıralanıyor:

Bu unsurlardan biri eksik olduğunda farklı suç tipleri gündeme gelebiliyor.

İrtikap suçu üç farklı işleniş biçimiyle ele alınıyor.

İRTİKAP SUÇU ÜÇ FARKLI ŞEKİLDE İŞLENEBİLİYOR

Kanunda irtikap suçu üç ayrı yöntemle düzenleniyor. Suçun işleniş biçimi uygulanacak cezayı da doğrudan etkiliyor.

İcbar (zorlama) suretiyle

5 yıldan 10 yıla kadar hapis

3 yıldan 5 yıla kadar hapis

Hatadan yararlanma suretiyle

1 yıldan 3 yıla kadar hapis

Rüşvet ve irtikap suçları benzer görünse de farklı nitelik taşıyor.

İRTİKAP GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMAYLA AYNI SUÇ MU?

Görevi kötüye kullanma, kamu görevlisinin görev gereklerine aykırı davranmasını kapsayan genel bir suçtur.

İrtikap suçunun tüm unsurları oluştuğunda ise ayrıca görevi kötüye kullanma suçundan ceza verilmez. Çünkü irtikap, Türk Ceza Kanunu’nda özel olarak düzenlenmiş ayrı bir suç niteliği taşıyor.